Drewno eksponowane na zewnątrz jest narażone na działanie deszczu, śniegu, promieniowania UV, grzybów i owadów. Bez odpowiedniego zabezpieczenia nawet najtrwalsze gatunki szybko tracą swój wygląd i właściwości. Impregnacja i olejowanie to dwa fundamentalne etapy ochrony drewna, które stosowane łącznie tworzą skuteczną barierę przed czynnikami atmosferycznymi. Poniżej przedstawiamy kompletną listę metod, preparatów i praktycznych wskazówek dotyczących zabezpieczania drewna na elewacji, tarasie i w ogrodzie.
Etap 1 - impregnacja gruntująca
Impregnacja to pierwszy i najważniejszy krok w ochronie drewna. Preparaty impregnacyjne wnikają w strukturę materiału, chroniąc go przed zagrożeniami biologicznymi. Oto kluczowe rodzaje impregnacji i ich zastosowania:
- Impregnacja ciśnieniowa (autoklaw) - najbardziej skuteczna metoda, w której drewno jest nasączane preparatem pod wysokim ciśnieniem w specjalnym autoklawnie; preparat wnika na głębokość kilku centymetrów; stosowana głównie dla legarów tarasowych, słupów ogrodzeniowych i elementów w kontakcie z gruntem; zapewnia ochronę na 15-25 lat
- Impregnacja zanurzeniowa - drewno zanurzane w wannie z preparatem na okres od kilku minut do kilku godzin; głębokość wnikania 2-5 mm; dobra metoda dla szalówek i desek przed montażem
- Impregnacja powierzchniowa (pędzlem lub natryskowo) - najprostsza metoda do samodzielnego wykonania; preparat nakładany w 2-3 warstwach pędzlem, wałkiem lub agregatem natryskowym; głębokość wnikania 1-3 mm; odpowiednia do odnawiania ochrony na już zamontowanym drewnie
Etap 2 - olejowanie lub lakierobejca
Po wyschnięciu impregnatu nakłada się warstwę wykończeniową, która chroni drewno przed wilgocią i promieniowaniem UV. Dostępne opcje to:
- Olej tarasowy - wnika w drewno, tworząc elastyczną powłokę odpychającą wodę; nie łuszczy się ani nie pęka; podkreśla naturalną fakturę drewna; idealny na tarasy, pomosty i meble ogrodowe; wymaga odnowienia co 1-2 sezony
- Olej elewacyjny - formuła wzbogacona o filtry UV i pigmenty barwiące; chroni drewno przed szarzeniem; dostępny w odcieniach naturalnych (bezbarwny, miodowy, teak) i kolorowych; odnowienie co 2-3 lata
- Lakierobejca - łączy właściwości bejcy barwiącej i lakieru ochronnego; tworzy półprzezroczystą powłokę na powierzchni drewna; szeroka paleta kolorów od jasnych po ciemne; idealna na szalówki i imitacje bali; odnowienie co 3-5 lat
- Lazura - podobna do lakierobejcy, ale bardziej przezroczysta; pozwala drewnu oddychać; często stosowana do bielenia drewna szczotkowanego; delikatna ochrona wymagająca częstszego odnawiania
Przygotowanie drewna przed zabezpieczeniem
Skuteczność impregnacji i olejowania zależy w dużej mierze od prawidłowego przygotowania powierzchni. Kluczowe zasady to:
- Wilgotność drewna - nie powinna przekraczać 20 procent; na mokre drewno preparaty nie wnikają prawidłowo
- Czystość powierzchni - drewno musi być wolne od kurzu, brudu, tłuszczu i resztek starych powłok; stare powłoki należy usunąć mechanicznie (szlifowanie) lub chemicznie (zmywacz do drewna)
- Szlifowanie - świeże drewno strugane warto lekko przeszlifować papierem ściernym P120-P150, co otwiera pory i ułatwia wnikanie preparatów
- Czoła desek - przekroje poprzeczne drewna najintensywniej wchłaniają wilgoć; należy na nie nałożyć dodatkową warstwę impregnatu lub specjalny preparat do zabezpieczania czół
- Temperatura otoczenia - optymalnie 10-25 stopni Celsjusza; nie nakładać preparatów w deszczu, na mokre drewno ani w pełnym słońcu (za szybkie schnięcie)
Harmonogram konserwacji drewna na zewnątrz
Regularna konserwacja to klucz do wieloletniej trwałości drewna. Zalecany harmonogram zależy od rodzaju zastosowania:
| Element drewniany | Przegląd stanu | Olejowanie/lakierobejca | Ponowna impregnacja |
|---|---|---|---|
| Taras drewniany | Co wiosnę | Co 1-2 lata | Co 8-10 lat |
| Elewacja (strona południowa) | Co wiosnę | Co 3-4 lata | Co 10-15 lat |
| Elewacja (strona północna) | Co wiosnę | Co 4-5 lat | Co 10-15 lat |
| Ogrodzenie drewniane | Co wiosnę | Co 2-3 lata | Co 8-10 lat |
| Meble ogrodowe | Co wiosnę | Co 1 rok | Co 5-7 lat |
Najczęstsze błędy przy zabezpieczaniu drewna
Na podstawie wieloletniego doświadczenia w Tartaku Kołodziej widzimy powtarzające się błędy, których warto unikać:
- Pominięcie impregnacji i przejście od razu do olejowania - olej chroni przed wilgocią, ale nie zabezpiecza przed grzybami i owadami; bez impregnatu drewno gnije od wewnątrz mimo pozornie dobrego wyglądu zewnętrznego
- Zabezpieczanie zbyt wilgotnego drewna - preparaty nie wnikają prawidłowo w mokre drewno, a zamknięta wilgoć sprzyja rozwojowi grzybów pod powłoką ochronną
- Nakładanie zbyt grubej warstwy oleju - nadmiar oleju, który nie wchłonął się w ciągu 15-20 minut, należy zetrzeć szmatką; niewchłonięty olej tworzy lepką, brudniejącą powłokę
- Zaniedbanie czół desek - niezabezpieczone czoła intensywnie wchłaniają wilgoć, co prowadzi do pękania i szybszej degradacji końcówek desek
- Zbyt rzadka konserwacja - odkładanie olejowania aż do momentu, gdy drewno wyraźnie zszarzeje i zacznie się łuszczyć, wymaga znacznie więcej pracy przy odnowieniu niż regularna, terminowa konserwacja
